Alışveriş merkezlerinde ciro kirası sözleşmeleri bağımsız denetim kıskacında. Mali Müşavir Yeşim Taş, eksik ya da hatalı beyan edilen ciroların yalnızca geçmişe dönük faizli kira farkıyla sınırlı kalmayacağını, tahliye ve sözleşme feshine kadar uzanan ağır hukuki sonuçlar doğuracağını açıkladı.
Artan işletme maliyetleri ve çok kanallı (omnichannel) perakendeciliğin yaygınlaşması, alışveriş merkezleri (AVM) ile perakende markaları arasındaki ciro kirası uygulamalarında yeni bir dönemi başlattı. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Mali Müşavir Yeşim Taş, AVM gelirlerinin korunmasında bağımsız ciro denetiminin artık bir tercih değil, hukuki ve mali bir zorunluluk haline geldiğini vurguladı.
"Sözleşmeye Ağır Aykırılık Teşkil Ediyor"
AVM kira kontratlarının büyük bir bölümünün sabit kira artı ciro payı esasına dayandığını hatırlatan Yeşim Taş, gerçeğe aykırı ciro beyanlarının Türk Borçlar Kanunu ve ticari teamüller karşısındaki riskine dikkat çekti:
"Birçok marka ciro beyanlarını yalnızca banka POS dökümlerine veya basit muhasebe özetlerine dayandırıyor. Oysa yaptığımız denetimlerde; mağazadan teslim edilen online siparişler, internetten alınıp mağazadan iade edilen ürünlerin yarattığı matrah farkları ve nakit tahsilatların beyan dışı bırakılması gibi sistematik hatalarla karşılaşıyoruz. Cironun eksik veya yanıltıcı bildirilmesi sözleşmeye ağır aykırılıktır. AVM yönetimleri yalnızca geçmişe dönük eksik kiraları faiziyle tahsil etmekle kalmaz; doğrudan sözleşmeyi feshedip mağazayı tahliye etme hakkını da elde eder."
En Çok Rastlanan Kaçak Noktaları
Mali Müşavir Yeşim Taş, sahada gerçekleştirdikleri bağımsız denetim süreçlerinde en sık karşılaştıkları kritik ciro kaçaklarını şu şekilde sıraladı:
- Çok Kanallı (Omnichannel) İşlemler: Online kanaldan satılıp mağazadan teslim edilen (BOPIS) ürün bedellerinin mağaza cirosuna dahil edilmemesi veya online iadelerin mağaza satış matrahından haksız yere düşülmesi.
- Nakit ve Hediye Çeki Harcamaları: Kasa ve POS sistemlerinde hediye çekleri, sadakat puanları ve nakit ödemelerin ciro toplamı dışında tutulması.
- Köşe (Corner) ve Konsinye Satışlar: Büyük mağaza formatlarında alt kiracı veya konsinye statüsünde yapılan satışların bağımsız raporlanarak ana sözleşme cirosuna eklenmemesi.
"Bağımsız Denetim Raporu Masadaki Kaybı Geri Getiriyor"
Profesyonel bir ciro denetiminin her iki taraf için de adil bir zemin oluşturduğunu belirten Taş, sözlerini şöyle tamamladı:
"AVM yönetimleri hak ettikleri kiralama gelirlerini güvenceye almak, mülk değerini korumak ve olası bir yargı sürecinde ellerini güçlendirmek için tarafsız, bağımsız denetim raporlarına ihtiyaç duyuyor. Sunduğumuz bağımsız ciro denetimi hizmetiyle mağazaların yazar kasa, POS, fatura ve ERP sistemlerini uçtan uca inceliyor; sözleşme şartlarına göre gerçek ciro matrahını ortaya çıkarıyoruz. Bu çalışma AVM yönetim kurulu ve varlık yöneticileri için masadaki görünmeyen milyonlarca liralık gelir kaybını geri kazandırıyor."
