AVM sektöründe yürümeden koşmaya başladık, danışmanlık şirketleri olarak yurtdışının gözdesi olduk
Rusya, Kırgızistan, Azerbaycan, Bosna Hersek gibi ülkelerde alışveriş merkezi kiralama ve danışmanlık hizmetleri veren KDM Danışmanlık’ın kurucusu Murat İzci, “Biz avm sektöründe yürümeden koşmaya başladık. Yabancı danışmanlık şirketleri ve yatırımcıları, yurtdışındaki projeleri için gelip Türk danışmanlık şirketlerine teklifte bulunuyor. Demek ki biz bu işi doğru yapıyoruz” dedi.
GSYİH değerlerine bakıldığında Türkiye’nin kişi başı ilk beş ilinin sırasıyla Bolu, Kocaeli, Yalova, Kırıkkale ve Mardin olduğunu belirten Murat İzci, Bolu’da ve Kırıkkale’de sadece 1 avm olduğunun, Mardin’de ise hiç olmadığının altını çizdi.
2008 yılında kurulan ve bugüne kadar portföyüne kattığı toplam 20 proje ile sektörün iddialı kiralama-danışmanlık şirketlerinden biri haline gelen KDM, 2011 yılı sonuna kadar 6 alışveriş merkezinin daha açılışını gerçekleştirecek. Bu projelerin içinde yurtdışı projeleri olduğunu da söyleyen KDM’nin kurucusu Murat İzci, “Yabancı danışmanlık şirketleri ya da yatırımcılar yurtdışındaki projeler için gelip Türk danışmanlık şirketlerine teklifte bulunuyor. Yatırımcı kendi projesinin kiralamasını vermek istiyor ya da danışmanlık şirketi Türk danışmanlık şirketine ortaklık ya da satın alma arzusu ile geliyor. Bu demek oluyor ki Türkiye’de bu iş layıkıyla yapılıyor. Türkiye, alışveriş merkezleri sektörüne geç girdi ama çok çabuk ilerledi. AVM sayısı hala yetersiz ama gelişim hızlı” dedi.
Yurtdışından ciddi yönetim teklifleri alıyoruz
KDM’nin ilk yurtdışı projesinin kiralama ve konsept danışmanlığı hizmetleri verdikleri Bişek’teki Ruby Center olduğunu söyleyen Murat İzci, Sarajavo City Center/Bosna Hersek, Bakü Grandmart AVM/Azerbaycan, Erbil Royall Mall ve Bağdat projeleri ile birlikte yurtdışı çalışmalarına devam ettiklerini belirtti. “Bunların haricinde yurtdışından ciddi yönetim teklifleri alıyoruz” diyen Murat İzci, kiralamasını üstlendikleri ya da yönettikleri projelere Türk perakende markalarını da götürdüklerini, perakendeci-danışmanlık şirketi olarak yurtdışında güzel bir sinerji yakaladıklarını kaydetti.
Yeni İstanbul’lar yaratmamız gerekiyor
Murat İzci, Mayıs 2011 itibarıyla Türkiye’de 81 ilin 50’sinde alışveriş merkezi bulunduğunu ve bu rakamın Avrupa ülkeleri ile karşılaştırıldığında geride kaldığını ifade etti. GSYİH (Gayrisafi Yurtiçi Hasıla) değerlerine bakıldığında Türkiye’nin kişi başı ilk beş ilinin sırasıyla Bolu, Kocaeli, Yalova, Kırıkkale ve Mardin olduğunu belirten Murat İzci, Bolu’da ve Kırıkkale’de sadece 1 avm olduğunun, Mardin’de ise hiç olmadığının altını çizdi: “Türkiye genelindeki 81 ilin 18’si ortalama gelir düzeyinin üstünde yer alıyor. Bunların 3’ünde AVM yok. İstanbul’a bakıp ‘Her yer avm doldu’ deyip geçiştirmek doğru bir yaklaşım değil. Bu noktadan bakıldığında içimizdeki İsviçre’leri keşfetmek için, yeni İstanbullar yaratmak için gerekli planlama ve düzenlemeleri yapmamız gerekiyor. Yeni İstanbul’lar ekonomimize, gelişme hızımıza güç katacaktır. Bizlerin ve AVM yatırımcılarının bu tarz verileri iyi analiz edip hayatı, ekonomiyi, organize perakendeyi canlandıracak yeni ufuklar açacak pazarlar yaratma hedefi kaçınılmazdır. Güvenli temiz rahat yaşam alanları yaratan AVM’ler bulundukları çevrenin çekim merkezi oluyorlar. Çevrelerini kendi mimarilerine bağlı olarak yeniden yaratıyorlar. Bazen bu geçiş sancılı olabiliyor ama sonrasında bölge değerlerini olduğundan bir sıra üste götürdükleri de kaçınılmaz…”
Bundan 3 yıl sonrasının verilerine bakıldığında yani 2014’te 81 ilin 59’unda avm bulunacağının ve Türkiye geneli kiralanabilir alan büyüklüğünün 10 milyon 969 bin m2’ye ulaşacağının öngörüldüğünü söyleyen Murat İzci, ortalama avm büyüklüğünün ise 28 bin 942 m2 olacağını açıkladı.
Yatırımcının ölü alan diye baktığı noktalar o avm’nin yaşamasını sağlıyor
Murat İzci artık alışveriş merkezlerinin farklılaştığına, konsept alışveriş merkezlerinin inşa edilmeye başladığına ve bundan sonraki süreçte de bu tür avm’lerin kazançlı çıkacağına dikkat çekti. İzci sözlerini şöyle sürdürdü: “Dünyada alışveriş merkezleri sadece beton yığınları değil… Bir alışveriş merkezinin içinde caddeler, sokaklar, kültür-sanat alanları, eğlence merkezleri var… Yeni planlanan AVM’lerde buna daha dikkat edilmeli … Süs havuzları, yeşil alanlar, çiçek bahçeleri, çocuklar için geniş oyun alanları gibi gibi… Bu tür alanlara çok daha fazla yer ve bütçe ayrılması gerekiyor. Yatırımcı tarafından bu tür alanlar ölü alan gibi geliyor; çünkü kira geliri yok… Ama uzun vadede sizin en büyük avantajınız bu alanlar… Siz bu alanlarla ziyaretçinin kalbine taht kuruyorsunuz. İstanbul’u düşünün. AVM sayısı bazı bölgelerde yoğunlaşmış, tek bir cadde üzerinde 3 avm olan bölgeler var. 3 avm’de de hemen hemen aynı markalar var. Siz nasıl müşteriyi kendinize çekeceksiniz? Sosyal yaşam alanlarınızla… Müşteri bu alanlar için sizi tercih edecek. AVM’nizin değeri böyle artacak. Uzun vadede bu yatırımcıya da kazanç anlamında yansıyacak. Tercih edilen avm’nin kira gelir artışları da ona göre artacak.”
AVM’ler yerel perakendecinin düşmanı değil
Murat İzci, AVM’lerin esnafların kepenk indirmesine sebep olduğu yönündeki eleştirilere de değindi. “Biz yerel perakendecinin düşmanı değiliz” diyen İzci, kiralamasını yaptıkları avm’lerde yerel perakendeciyi de düşündüklerini ve onları avm’lere davet ettiklerini belirtti: “Biz KDM olarak yerel markalara uluslararası marka olma yolunda destek veriyoruz, markalaşmalarına önderlik yapıyoruz. Bundan 11 yıl önce Olivium’u ilk açtığımızda Zeytinburnu’nda 58 Bulvar diye bir alışveriş caddesi vardı. Yerel markalar Olivium ile birlikte kendilerine çeki düzen verdi, arzu edenler cadde mağazalarını kapatıp Olivium bünyesine dahil oldu. Bu durum her şehrin her semtin alışveriş caddesi için geçerli. Elbette yerel markalar yaşamalı, markalaşmalı, sektörün içine dâhil olmalı… Marka anlamında seçeneklerin çoğalmasını en çok biz istiyoruz”
Önemli olan Shopping Fest’in devamını sağlayabilmek…
Türk perakende firmalarının ise Shopping Fest gibi organizasyonlarla uluslar arası marka olma yolunda daha hızlı adımlarla ilerleyeceklerini söyleyen Murat İzci, bu yıl ilki yapılan İstanbul Shopping Fest’in başarılı olduğunu kaydetti. Dubai’de yıllardır yapılan festivalin ülkeye katkılarının inanılmaz olduğunu belirten İzci, önümüzdeki yıllarda yabancı turist girişinin çok daha fazla olacağını beklediklerini, önemli olanın bu festivalin sürekliliğinin sağlanması olduğunu anlattı.
Önümüzdeki 3 yıllık dönemde öngörülen AVM sektör durumu:
Türkiye AVM 01 Mayıs 2011
Mayıs 2011 Türkiye’de 50 ilde Alışveriş Merkezleri faaliyet göstermektedir.
Türkiye genelinde 254 AVM bulunmakta olup kiralanabilir alan 6.048.224m², ortalama AVM büyüklüğü 23.811 m² her 1000 kişiye düşen kiralanabilir alan 82 m²’dir.
Türkiye Genelinde TKA da ve GSYİH/kişide ilk 5 il
Şehir Adet TKA TKA/1.000 kişi GSYİH/kişi
İstanbul 87 AVM 2.572.522 m² 194 m² 17.210 TL
Ankara 25 AVM 907.902 m² 190 m² 14.559 TL
Bursa 10 AVM 339.640 m² 130 m² 14.318 TL
İzmir 13 AVM 223.510 m² 57 m² 17.292 TL
Antalya 13 AVM 179.669 m² 91 m² 16.261 TL
Bolu 1 AVM 7.600 m² 28 m² 88.778 TL
Kocaeli 8 AVM 172.786 m² 111 m² 63.374 TL
Yalova 2 AVM 26.729 m² 131 m² 33.933 TL
Kırıkkale 1 AVM 10.106 m² 37 m² 22.955 TL
Mardin - - - 22.798 TL
Türkiye AVM 31.12.2011
31 Aralık 2011 itibariyle, Türkiye’de 55 ilde Alışveriş Merkezleri faaliyet gösterecektir.
Türkiye genelinde 307 AVM bulunmakta olup kiralanabilir alan 7.648.420 m², ortalama AVM
büyüklüğü 24.913 m² her 1000 kişiye düşen kiralanabilir alan 103 m²’dir.
Türkiye Genelinde TKA da ve GSYİH/kişide ilk 5 il
Şehir Adet TKA TKA/1.000 kişi GSYİH/kişi
İstanbul 101 AVM 2.993.423 m² 225 m² 18.876 TL
Ankara 34 AVM 1.331.402 m² 278 m² 15.969 TL
Bursa 11 AVM 372.640 m² 143 m² 15.704 TL
Gaziantep 7 AVM 232.905 m² 137 m² 15.538 TL
Antalya 14 AVM 228.068 m² 115 m² 17.835 TL
Bolu 2 AVM 41.600 m² 153 m² 97.372 TL
Kocaeli 8 AVM 172.786 m² 110 m² 69.510 TL
Yalova 2 AVM 26.729 m² 131 m² 37.218 TL
Kırıkkale 1 AVM 10.106 m² 36 m² 25.177 TL
Mardin 1 AVM 24.000 m² 32 m² 25.005 TL
Türkiye AVM 31.12.2012
31 Aralık 2012 itibariyle, Türkiye’de 57 ilde Alışveriş Merkezleri faaliyet gösterecektir.
Türkiye genelinde 350 AVM bulunmakta olup kiralanabilir alan 9.540.049 m², ortalama AVM
büyüklüğü 27.257 m² her 1000 kişiye düşen kiralanabilir alan 128 m²’dir.
Türkiye Genelinde TKA da ve GSYİH/kişide ilk 5 il
Şehir Adet TKA TKA/1.000 kişi GSYİH/kişi
İstanbul 117 AVM 3.905.996 m² 292 m² 20.753 TL
Ankara 36 AVM 1.368.202 m² 285 m ² 17.556 TL
Bursa 12 AVM 395.640 m² 151 m² 17.265 TL
İzmir 17 AVM 325.510 m² 82 m² 20.851 TL
Sakarya 5 AVM 238.500 m² 271 m² 19.924 TL
Bolu 2 AVM 41.600 m² 152 m² 107.051 TL
Kocaeli 9 AVM 204.786 m² 130 m² 76.419 TL
Yalova 2 AVM 26.729 m² 130 m² 40.917 TL
Kırıkkale 1 AVM 10.106 m² 36 m² 27.680 TL
Mardin 2 AVM 39.000 m² 52 m² 27.491 TL
Türkiye AVM 31.12.2013
31 Aralık 2013 itibariyle, Türkiye’de 58 ilde Alışveriş Merkezleri faaliyet gösterecektir.
Türkiye genelinde 368 AVM bulunmakta olup kiralanabilir alan 10.592.052 m², ortalama
AVM büyüklüğü 28.782 m² her 1000 kişiye düşen kiralanabilir alan 141 m²’dir.
Türkiye Genelinde TKA da ve GSYİH/kişide ilk 5 il
Şehir Adet TKA TKA/1.000 kişi GSYİH/kişi
İstanbul 127 AVM 4.610.399 m² 341 m² 22.702 TL
Ankara 37 AVM 1.408.202 m² 290 m ² 19.205 TL
Bursa 12 AVM 395.640 m² 149 m² 18.888 TL
İzmir 18 AVM 355.510 m² 88 m² 22.810 TL
Antalya 14 AVM 268.068 m² 133 m² 21.450 TL
Bolu 2 AVM 41.600 m² 151 m² 117.109 TL
Kocaeli 9 AVM 204.786 m² 129 m² 86.599 TL
Yalova 2 AVM 26.729 m² 129 m² 44.762 TL
Kırıkkale 1 AVM 10.106 m² 36 m² 30.281 TL
Mardin 2 AVM 39.000 m² 51 m² 30.073 TL
Türkiye AVM 31.12.2014
31 Aralık 2014 itibariyle, Türkiye’de 59 ilde Alışveriş Merkezleri faaliyet gösterecektir. 2015 yılında 4 adet İstanbul’da, 2016 yılında İstanbul, İzmir ve Antalya olmak üzere 3 adet AVM planlanmakta olup, ayrıca planlanan fakat açılış tarihi belirtilmemiş 29 adet AVM bulunmaktadır. Bu AVM’ler İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Balıkesir, Eskişehir ve Uşak’ta planlanmaktadır.
Türkiye genelinde 378 AVM bulunmakta olup kiralanabilir alan 10.969.276 m², ortalama AVM büyüklüğü 28.958 m² her 1000 kişiye düşen kiralanabilir alan 144 m²’dir.
Türkiye Genelinde TKA da ve GSYİH/kişide ilk 5 il
Şehir Adet TKA TKA/1.000 kişi GSYİH/kişi
İstanbul 128 AVM 4.640.399 m² 340 m² 24.838 TL
Ankara 37 AVM 1.408.202 m² 287 m² 21.012 TL
İzmir 20 AVM 416.210 m² 102 m² 24.956 TL
Bursa 12 AVM 395.640 m² 147 m² 20.664 TL
Antalya 14 AVM 268.068 m² 132 m² 23.468 TL
Bolu 2 AVM 41.600 m² 149 m² 128.125 TL
Kocaeli 9 AVM 204.786 m² 127 m² 91.463 TL
Yalova 2 AVM 26.729 m² 27 m² 48.973 TL
Kırıkkale 1 AVM 10.106 m² 35 m² 33.129 TL
Mardin 2 AVM 39.000 m² 51 m² 32.902 TL