Kasaplık sığır ithalatı için izin alan özel sektör, Et ve Balık Kurumu'na rakip olacak. Yerel marketler Fayda AŞ üzerinden ithalata hazırlanıyor, Etçi firması ise 15 gün içinde ilk hayvanları getirecek. İthal etin 17-18 TL'den satılması bekleniyor.
Hükümetin etteki fiyat artışlarını kontrol altına almak için nisan ayından bu yana kasaplık sığır ithalatı izni verdiği Et ve Balık Kurumu'na (EBK) özel sektörden rakip geliyor. Yerel marketler Fayda AŞ üzerinden ithalata hazırlanırken, Etçi markası da 15 gün içinde ilk hayvanları getirmeyi hedefliyor.
Hükümetin özellikle EBK'nın satış noktalarında oluşan kuyrukları dikkate alarak özel sektöre de aynı yetkiyle kasaplık sığır ithalatına izin vermesi, özel sektördeki firmaları harekete geçirdi. Konuyla ilgili karar 10 gün önce Resmi Gazete'de yayımlanırken, başta marketler olmak üzere bu sektörde faaliyet gösteren birçok firma kasaplık sığır ithalatı yapmak için yurtdışında girişimlere başladı. Şu anda ithalat yapabilmek için Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'ndan alınması gereken kontrol belgelerini bekleyen firmalar, yüzde 40 Gümrük Vergisi ile 15 gün içinde kasaplık sığırları Türkiye'ye getirmeye başlayacak. Bu hayvanların 2-3 gün içinde işlenmesiyle birlikte, perakende olarak ithal et fiyatlarının 17-18 TL'den satılması bekleniyor. Şu anda sadece besilik dana ithalatı gerçekleştiren özel sektör, Aralık 1995'ten bu yana kasaplık sığır ithalatı yapmıyordu.
EBK ile aynı fiyata satacak
Kasaplık canlı hayvan ithalatının özel sektöre serbest bırakılmasıyla birlikte ilk harekete geçense yerel perakendeciler oldu. Türkiye Perakendeciler Federasyonu'nun öncülüğünde bakanlığa başvuran yerel marketler, kesimlik sığır ithalatını ise yerel marketlerin güçbirliği oluşturmak için daha önce kurdukları Fayda AŞ üzerinden yapacak. Getirilen hayvanlar ise Aytaç tesislerinde işlendikten sonra Türkiye çapındaki 1500'e yakın yerel markette, aynı Et ve Balık Kurumu fiyatları ile satılacak.
Şu anda Macaristan'dan kasaplık canlı hayvan ithalatı için girişimlere başladıklarını kaydeden Biçen Marketleri Yönetim Kurulu Başkanı ve İstanbul Perder Yönetim Kurulu Üyesi İhsan Biçen, "Macaristan'da girişimlere başladık. 15 gün içinde buradan getireceğimiz canlı hayvanları Aytaç'ın tesislerinde işledikten sonra satışa sunacağız. Fiyatımız da EBK ile aynı olacak. Bu noktada bir kâr amacı gütmeyeceğiz" dedi.
Et ve Balık Kurumu'nun büyük bir maliyetle ve para kazanmadan bu işi yaptığına dikkat çeken Biçen şunları söyledi: "Madem et satışlarında marketler arasında bir rekabet var. Biz de aynı şartlarla EBK'nın sattığı gibi 16.90 TL'ye müşterimize et ve kıyma yedirmek istiyoruz. Burada amacımız para kazanmaktan ziyade müşteriyi memnun etmek ve daha fazla müşteriyi mağazalarımıza sokmak. Nasıl daha önce Fayda AŞ ile Toprak Mahsulleri Ofisi'nden 9.6 TL'ye fındık aldık ve 9.9 TL'ye sattık. Bunu da bir hizmet olarak görüyoruz."
Şu anda Türkiye'nin 1 milyon ton et ihtiyacı olduğuna, bunun da 700 bin tonunun içeriden karşılandığına dikkat çeken Biçen, "300 bin tonluk açığımız var. Artık hükümet de bu açığı görüyor ve bunun için ithalata izin verdi. Bakanlık bize ‘acele edin' diyor. İthalatı sağlıklı koşullarda yaptıktan sonra sığırları Aytaç'ın tesislerinde İslami usullere göre kesip işleyeceğiz. Etler buradan karkas olarak mağazalara sevk edilecek. Federasyona üye 1500 mağazada bu etler satılacak" diye konuştu.
ET KRİZİ NASIL ÇIKTI
Türkiye'de bu yılın başından beri et fiyatlarındaki artış ciddi bir kriz yarattı.
Fiyatlardaki harareti artıran en önemli başlıklardan biri Türkiye'de besiye gidecek buzağı üretiminin yetersiz olmasıydı. Hayvancılık politikasındaki plansızlık, yem fiyatlarının tetiklemesiyle artan maliyetler, süt fiyatlarındaki istikrarsızlık, üreticilerin dağınık örgütlenme modeli, meraların etkin kullanılmayışı krizi doğuran diğer faktörler oldu.
Geçen aralık ayında kilosu toptan 12 liraya satılan karkas sığır eti, ocak ayında 14 liraya; kilosu toptan 15 liraya satılan karkas koyun eti ise 18 liraya çıktı.
Toptan et fiyatlarının artması sonucu aralık ayında kilosu 17 lira olan köftelik kıymanın kilosu 22 liraya, 25 liraya satılan kemiksiz koyun etinin kilosu 30 liraya kadar yükseldi. Et açığının devam etmesi üzerine et fiyatları özellikle 30 Nisan'da zirve yaptı ve dana kuşbaşı 30 lira, kıyma ise 27 lira oldu.
Hükümetin spekülatif fiyatlara dur demek üzere 20 Mayıs'ta Et ve Balık Kurumu'na kesimlik sığır ithalatı için yetki vermesiyle dana kuşbaşı fiyatı 24.5 liraya, kıyma ise 22 liraya kadar geriledi.
EBK'nın ithal ettiği 65 bin ton hayvanın 25 bin tonu ramazanda Türkiye'ye getirilerek kesildi. Bu dönemde EBK, 16.50'den kıyma satmaya başladı. Ucuz kıyma almak isteyenlerin oluşturduğu kuyruk üzerineyse kişi başına 30 TL'lik sınır getirildi.
İTHAL ETİN GELMESİYLE FİYATLAR 8-10 TL UCUZLAR
Kasaplık sığır ithalatı için girişimde bulunan diğer bir firma ise Etçi oldu. Etçi Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Emin Arslan, "Şu anda bakanlıktan kontrol belgemizi bekliyoruz. Bu hafta içinde belgenin verilmesi ile Macaristan'dan ithalata başlıyoruz. 15 gün içinde hayvanları getirmiş oluruz. Hayvanları 2-3 gün burada dinlendirdikten sonra kesip satışa sunacağız" dedi.
Hayvanları yakın olması nedeniyle Macaristan'dan getirdiklerini belirten Arslan ithal etlerin gelmesiyle piyasada et fiyatlarında kısa sürede bir düşüş olacağına da dikkat çekti.
Arslan şunları söyledi: "Bizim perakende satacağımız etin fiyatı yüzde 40 gümrük fonu nedeniyle EBK'nın fiyatı olan 16.90'dan 1-2 TL daha yüksek olabilir. Çünkü fon biraz zorluyor. EBK ise sıfır fonla getirip kesiyor. Tahminen işlendikten sonra ithal etin fiyatı karkas olarak EBK'nın kemikli karkas et fiyatı olan 12 TL seviyesine denk gelir. Perakendede ise fiyat 17-18 TL aralığında olur."
Şu anda yerli etin karkas gövde fiyatlarının ise 17.50 TL olduğuna dikkat çeken ve perakendede ise fiyatların 28 TL'yi aştığını belirten Arslan şöyle devam etti: "Marketlerde ithal ve yerli et ayrımı başlayacaktır. Türkiye'de ithal ete karşı bir tabu var. Bazı marketler ‘Kesinlikle ithal et satmam' diyor. Ama Türkiye'de insanlar pahalı olduğu için et yiyemiyor. Bu nedenle ithal et, yerli et fiyatlarını da düşürecektir."
Sevgi SAYAR/Referans