FAZLA KİLOLAR CİLT HASTALIKLARINI NASIL ETKİLİYOR?
Helen Harper Medikal Danışmanı ve Pediatrik Dermatoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Ümit Ukşal, fazla kilonun cilt hastalıklarına sebep olan en dikkat edilmesi gereken hastalıklarından biri olduğunu belirtiyor. Cilt lekelenmeleri, sedef hastalığı, gülleme, tüylenme gibi birçok hastalığın sebebi olan fazla kilo sorunu, bu hastalıkları sıfırdan ortaya çıkarabileceği gibi, mevcut hastalıkları ileri boyuta taşıyabilir de…
Bahar ve yaz aylarında, özellikle tatil kaçamaklarından hemen önce, fazla kilolardan kurtulmak için başta kadınlar olmak üzere herkeste özel bir çaba başlar. Yazın giyilen ince giysilerle fazla kilolar daha çok göze batar. Özellikle deniz kenarında fazla kilolar kadınlar için gerçekten kabus gibidir. Bunun yanı sıra, fazla kilolar birçok hastalığa olumsuz etki yapar. Bu nedenle şişmanlık sadece kozmetik bir sorun değil, tüm vücudu etkileyen ciddi bir hastalık gibi kabul edilmelidir.
Fazla kilolar; kalp-damar hastalıkları, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, kemik erimesi gibi birçok ciddi hastalığa zemin hazırlamasının yanı sıra; bazı cilt hastalıklarını da önemli derecede etkiler ve kötüleştirir.
Sedef de vücuttaki tüylenme de kiloya bağlı
Fazla kilolar ciltte birçok istenmeyen belirti ve hastalığa neden olur veya mevcut hastalığı daha da kötü hale getirir. Şişmanlık ve kilo fazlalığı ile ilişkili cilt hastalıkların en önemlileri şunlardır: Sedef hastalığı, akne (ergenlik), hirsutizm (tüylenme), ciltte belirli bölgelerde esmerleşme ve kalınlaşmalar (akantozis), bazı tipteki saç dökülmeleri, ciltte kalıcı çatlaklar (stria). Bunların yanı sıra, birçok deri hastalığı ile aşırı kilolu olma arasında ilişki vardır. Son yıllarda sedef hastalığı tedavisinde eğer hasta kilolu ise ‘metabolik sendrom’ adı verilen durum daima düşünülür ve hastanın kilo vermesi istenir. Sedef hastalığı, fazla kiloya bağlı değildir fakat eğer obezite varsa hastalık daha şiddetli ve tedaviye daha dirençli olmaktadır. Kilo vermek tedaviyi kolaylaştırmaktadır. Psoriazis (sedef hastalığında) bel çevresinin kalın olması, yani aşırı kilo hastalığın tedavisinde ilk çözülmesi gereken çözümdür. Hastalar uygun diyet ve spor yaparak kilo verirken doktorun önereceği ilaçları da düzenli olarak kullanmalıdır. Diyetin yanı sıra sigara ve alkolden de kesinlikle uzak kalmak sedef hastalığının iyileşmesini kolaylaştırır.
Kiloya bağlı çatlaklar ömür boyu kalabilir
Ani kilo artışlarında cilt hızla gerildiği için belde, basende, göğüslerde, bacakların iç yüzlerinde kırmızı çizgi şeklinde çatlaklar oluşur. Bu çizgilere ‘stria’ denir. Başlangıçta koyu kırmızı renkte ve kaşıntılı olan bu çatlaklar, zamanla fildişi rengi ve beyazımsı parlak bir görünüm alır. Bu çizgileri dıştan sürülecek yumuşatıcı krem ve losyonlarla önlemek mümkün değildir. Hamilelik döneminde karın, göğüsler ve basen bölgesine yağlı kremler, badem yağı gibi yumuşatıcı krem ve losyonlar sürmek fazla yarar sağlamaz. Tek çözüm; ani kilo artışını kontrol altında tutmaktır. Eğer bu çatlaklar oluştu ise renkleri zamanla kırmızıdan beyaza dönüşür ve ömür boyu kalıcıdır. Oluşan bu çatlaklar karbondioksit lazeri ile azaltılabilir veya yok edilebilir.
Hormonlar da olumsuz etkilenebilir
Fazla kilolar; böbrek üstü bezlerini, yumurtalıklarda salgılanan hormonları da etkiler. Kilo arttıkça, hormonlar daha da bozularak hasta bir kısır döngüye girer. Yumurtalık kistleri kilo artışına neden olur, kilo arttıkça hormon düzeni iyice bozulur. Bu durumda kanda erkeklik hormonu artışı saçlarda erkek tipi dökülme ve aşırı yağlanma, yüz ve sırtta ergenlik sivilceleri, yüz, göğüs, sırt, kol ve bacaklarda tüylerde artış gibi çok rahatsız edici bir durum ortaya çıkar.
Saç dökülmesi, yağlanma, yüz ve sırtta sivilceler, tüylenmenin artması mutlaka hekim tarafından değerlendirilmeli ve gerekli tedavi doktor tarafından düzenlenmelidir. Tedavi devam ederken uygun diyet ve düzenli egzersizle fazla kilolar verilmelidir.
Ergenlik ve menopoz dönemine dikkat
Kilo artışı ergenlik döneminde ve kadınlarda menopoz döneminde daha sık görülen bir problemdir. Bunun yanı sıra hareketsiz bir yaşam tarzı, düzensiz beslenme ve yeme bozukluğu da şişmanlık nedeni olabilir. Yeme bozukluğu ergenlerde daha sık olmakla birlikte her yaşta görülebilir. Hasta ruhsal gerilimini ve sıkıntılarını sürekli yemek yiyerek bastırmaya çalışır. Bu durumda diyet ve düzenli egzersiz programlarının yanı sıra psikiyatrik yardım da gerekir. Ergenlik döneminde genç kızlarda ani kilo artışı ile regl düzeni bozulur, saçlarda ve yüzde aşırı yağlanma, saç dökülmesi, tüylerde artış, erkek tipi tüylenme, yüz, sırt ve göğüste şiddetli ergenlik sivilceleri oluşur. Bu sorunu pahalı kozmetik kremlerle, cilt bakımları ile çözmek imkansızdır. Mutlaka doktorun önereceği ilaçları düzenli kullanmak, düzenli beslenmek, özellikle abur-cuburdan uzak durmak, fazla kilolardan ayda birkaç kilo vermek suretiyle yapılan düzenli diyet ve egzersiz programları ile kurtulmak tedavide başarıyı sağlar. Diyet, spor ve tıbbi tedavi birlikte yürütülmelidir.
Aileye büyük sorumluluk düşüyor
Şişmanlık kişinin öz güven kaybına neden olarak yaşam kalitesini bozar, mutsuz, gergin, içe kapanık veya aksine geçimsiz ve saldırgan bir ruh haline neden olabilir. Bu bağlamda, mutsuz ve gergin insanlarda psikosomatik hastalıklar da ortaya çıkabilir. Örneğin liken, pelad (halk dilinde saçkıran hastalığı), rozasea (gülleme) gibi başka psikosomatik hastalıkları arttıran bir faktör olarak dolaylı bir ilişki olabilir.
Çocuk ve gençleri şişmanlıktan ve şişmanlığın neden olduğu çeşitli cilt hastalıklarından korumak için aileye büyük sorumluluk düşer. Bebeklikten yetişkinliğe kadar anneler bebeklerini düzenli beslemeli ve aşırı kilo yapabilen mamalar, meyve suları, pasta-börek-tatlılar aşırı kiloya neden olabilecek besinler az miktarda verilmelidir.
Çocuk ve gençlere erken yaşlarda düzenli spor yapma alışkanlığı kazandırılmalıdır.
Beslenme ve düzenli spor konusunda anne-baba çocuklarına örnek teşkil etmelidir. Sağlıklı bir cilde sahip olabilmek için düzenli, bilinçli beslenme ve spor dolu bir yaşam gereklidir.