AMPD Başkanı Mehmet Nane, alışveriş merkezlerinin pazar günü kapatılmasının AVM’lerdeki 81 bin kişinin iş akdinin fesh edilmesi anlamına geldiğini belirterek, “AVM’leri Pazar günü kapatmak demek, yüzde 18 işçi çıkartmak, yani 81 bin aktif çalışanın iş akdinin feshi demektir. Bu vebali kim almak istiyor? “ şeklinde konuştu. Nane, AVM’lerin Pazar günü saat 18.00’da kapatılmasının ise yüzde 18 istihdamın yarısının kaybolmasının söz konusu olduğunu belirtti.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yeniden gündeme alınan Alışveriş Merkezleri, Büyük Mağazalar ve Zincir Mağazalar Kanun Taslağı’nın, organize perakende sektörüne olası etkilerini açıklamak üzere AMPD Yönetim Kurulu, bir basın toplantısı düzenledi. Toplantıda konuşan AMPD Başkanı Mehmet Nane, işsizliğin arttığı kriz yılı 2009’da organize perakendenin istihdama yüzde 2 katkı sağlayarak 450 bin kişiye ulaştığını, dolaylı istihdam olarak bakıldığında 1 milyon 350 bin kişiye iş imkanı sağlandığını belirtti.
Türkiye’de her yıl 500 bin kişinin iş yaşantısına katıldığı düşünüldüğünde, perakendenin istihdama kattığı değerin daha iyi anlaşılabileceğini kaydeden Nane, “Organize perakende ülkenin ve ekonominin barometresidir” diye konuştu.
Yabancı yatırım çekilmesinde de perakendenin bir köprü görevi gördüğünü ifade eden Nane, bir alışveriş merkezi için arsa dahil yapılan yatırımın 2.5 – 3 miyar doların üzerinde olduğunu, 230’un üzerindeki AVM için yapılan minimum yatırımın ise 10 milyar dolar seviyesinde olduğunu söyledi. Bugün 236 adet olan AVM sayısının 2011 yılı sonunda 304’e çıkmasının beklendiğini belirten Nane, “Bunun anlamı yeni yapılacak 68 alışveriş merkezi ile bir yıl içinde sigortalı ve kayıtlı en az 100 bin kişiye iş olanağı oluşturulurken, yaklaşık 7 milyar dolar yatırım yapılmış olacak” dedi.
-PERAKENDE DEVLETİN VERGİ DAİRESİ GİBİ-
Organize perakende sektörünün devletin doğal vergi dairesi gibi olduğunu söyleyen Nane, “Sektör olarak doğrudan ve dolaylı vergilerin tahsilatı için çok önemli görev görüyoruz. Bugün 70 milyar dolar ciroyu temsil ediyoruz. Bunun yüzde 10 kabul edersek 7 milyar dolar KDV tahsilatına aracılık etmekteyiz. Organize perakendede kayıt içinin oranı yüzde 99.7 olarak çıkmıştır. Pazarlarda bu oran yüzde 16 seviyesinde. Kayıt içine geçmekte sektörümüzün önem bir kat daha artmaktadır” dedi.
Türkiye'de gelenekselden, modern perakendeye geçiş olduğunu, bu değişimin öncüsünün ise tüketiciler olduğunu vurgulayan Mehmet Nane, “Tüketicilerin yönlendirmesi paralelinde değişim oluşmaktadır. Bugün tüketici hijyen istemektedir, tercih hakkı istemektedir, indirim istemektedir. İşaret edilen sektör ise modern, organize perakendedir. Sektörümüz 12 yıllık süreçte bu seviyeye geldiyse ve yüzde 40 seviyesinde Pazar payı varsa bu 72 milyon tüketicisinin teveccühü sayesindedir” dedi.
-TASARI ORGANİZE PERAKENDEYİ HEDEF ALIYOR-
Tüketici taleplerini zorlamanın ve yasal düzenlemelerle yönlendirmenin büyük bir yanlış olduğunu kaydeden Nane, tüketiciler için AVM’lerin, bakkalların yerini alamayacağını, bakkalların ise AVM’lerin yerini dolduramayacağını belirterek, “Türkiye'de bakkal amca ve hipermarket savaşı yoktur” dedi. Tüketicinin tercihinden dolayı bir değişim olduğuna dikkat çeken Nane, “O nedenle tarafların karşı karşıya değil, yan yana durması gerekir” dedi.
Bugün neyin ne olacağına karar veren tek unsurun tüketici olduğuna işaret eden Nane, “Yasalarla bunun yönünü değiştirmek, suyunun yönünü değiştirmek gibidir. Tüketici iradesine hiç bir şekilde irade konulamaz. Bu tasarı, organize perakendeyi hedef alan, yatırım engeli yaratan bir tasarıdır. Kayıtlı ekonomiyi teşvik etmeyecek. Kayıtsız ekonomiyi teşvik edecek niteliktedir. Bu durum ekonomimizi de olumsuz etkileyeceği aşikardır” dedi.
-"MAĞAZA SAYISI 10 İLE SINIRLANDIRILIYOR, BUNA KARŞIYIZ"-
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yeniden gündeme alınan Alışveriş Merkezleri, Büyük Mağazalar ve Zincir Mağazalar Kanun Taslağı’nın, mevcut hali ile yatırım yapmak isteyen ticari işletmelere ilave prosedürler, şartlar getirdiğini belirterek, “Bu durum yatırım ve istihdam artışını engelleyeceği gibi, ekonomiyi de olumsuz etkileyecektir” dedi.
Tasarının, organize perakendenin gelişimini engelleyici 13 maddesini sıralayan Nane, bu maddeler arasında bir mağazanın 400 metrekare ile sınırlandırıldığını, zincirleşmek isteyen markaların 10 mağazanın üstüne çıkmak istediğinde ek yaptırımlarla karşılaşacağını belirten Nane, “Bu Türkiye’de 10’un üzerinde zincir mağaza açılmasını engellemektedir. Buna karşıyız” dedi.
Kuruluşla ilgili maddelerin de sektörü olumsuz etkileyeceğini belirten Nane, “Bugün bir mağaza veya hipermarket açılması için minimun 21 kurum ve kuruluştan izin almak, bu izinleri 134 makamdan onaylatmanız gerekiyor. İstediğiniz yerde de istediğiniz bir AVM kuramazsınız. Oysa yeni tasarının 3,4 ve 5’inci maddelerinde ruhsat verilmesi sırasında belediyeler tarafından da kuruluş kriterleri aranmaktadır. Bu kurallara yeni onay makamları getirilmek istenmektedir. Bu sadece sektörün 10 mağazanın üstüne olan, yani bir kısmına uygulanmak istenmektedir” dedi.
-ZİNCİR MAĞAZA YARISI KADAR OTOPARK ARANIYOR-
Tasarının 6.maddesine göre büyük mağazalara otopark ve sanat galerisi yapma zorunluğu getirildiğini belirten Nane, “Büyük mağazaların yarısı kadar otopark hükmü getiriliyor. Bu mevcut yasal düzenlemelerde olmayan ek ve aykırı bir hükümdür. Tüketicilerin yürüyerek gittikleri kent ve ticaret merkezlerinde otopark aranması “zincirleşmeyin, küçük mağaza açmayın” anlamına gelmektedir.
Örneğin bir zincir mağazamız Beşiktaş’da mağaza açak isterse, mağaza metrekaresinin yarısına varacak oranda otopark şartı aranacak. Ancak başkasına aranmamaktadır. Devlet eliyle ayrımcılık yapılamaz ve bu Anayasa’ya da aykırıdır” dedi.
-MARKET MARKALARINDA KISITLAMA KOBİLERİ VURUR-
Tasarının, perakendeci markalara (private label) üretim kısıtlaması getirdiğini, ancak kısıtlamak yerine tam aksine teşvik edilmesi gerektiğinin altını çizen Nane, bugün İnci, Zara, İkea gibi markaların başka firmalara üretim yaptırdığını, dolayısı ile üretimin KOBİ’lere kaydığını belirterek, “Bu durumdan en fazla KOBİ’ler zarar görecektir” dedi.
Kanun Taslağı’nın 11 ve 12 maddelerinin de açık olmadığını dile getiren Nane, “Kanun’un nasıl uygulanacağı, denetlemenin nasıl yapılacağı, hangi bilimsel esaslara göre yapılacağı net ve açık değildir. Tamamen yönetmeliklere bırakılmıştır. Bu kabul edilemez. Bu belirsizliğe adım atmaktır. Modernleşme sürecinde olan ülkemiz, bu tür geçmişte kalan uygulamalara layık değildir. Bu durum ülkenin geri kalmasına, tüketicinin zarar görmesine sebep olur” dedi.
-AVM’LERİN PAZAR 18.00’DE KAPANMASI YÜZDE 18 İSTİHDAMIN YARISINI ETKİLER-
AVM’lerin Pazar günü kapatılması konusunu da değerlendiren Mehmet Nane, şunları söyledi:
“AVM’lerin pazar günü kapatılması sektörden yüzde 18 aktif işçi çıkartmak demektir. Bu vebali kim almak istiyor. 81 bin aktif çalışanın iş akdinin feshi demektir. AVM’ler artık, AVM olmaktan öteye geçerek, bir eğlence, bir kültür merkez, insanların ortak zaman geçirdiği alanlardan biri olmuştur. Kentlerimizin ayrılmaz bütünü. Kentsel donatıların bir parçası haline geldi. Düzenlemeler, tüketici taleplerini gözardı ederek yapılmalı. Aksi düzenlemeler, rekabetçiliği kısıtlayacağı gibi tüketici tercihini de gözardı edecektir. Ortak çözüm üretilmelidir.”
Nane, AVM’lerin Pazar günü saat 18.00’dan sonra kapatılmasının, yüzde 18 istihdamın yarısının kaybedilebileceği anlamına geldiğini belirtti.
-"PERAKENDENİN İLAVE ŞEMSİYE YASAYA İHTİYACI YOK"-
Mevcut kayıtlı kurallı ekonomi içinde faaliyet gösteren, sürekli yaptıkları yatırım ile istihdam sağlayan, eğitimli iş gücünü artıran organize perakendecilerin faaliyetlerini yeniden düzenlemeyi hedefleyin ilave bir şemsiye yasaya ihtiyaç duymadığını açıklayan Nane, “Kanun taslağının gerekçelerini teşkil eden hususlar, mevcut İmar Kanunu, Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu gibi yasaların etkin uygulanması veya gerekirse kendi içlerinde değiştirilmesi yöntemi ile rahatlıkla çözülebilecek niteliktedir. Bu konu, kısa vadeli çıkarlarla ve sektörel seçim propagandalarına alet edilemeyecek kadar önemlidir. Bu sebeple kerameti kendinden menkul kişilerce bir bardak suda fırtınalar kopartılmasına izin verilmemelidir.
Bizce bu noktada bürokrasiyi ve izin sürecini attıracak düzenlemeler ile keserek, geleneksel perakendeyi yaşatmak gibi basit ve çağa denk düşmeyen birsöylem yerine, organize perakendeyi geliştirirken gelenekselin nasıl modernleştirileceğinin tespitini yapmak, bu konuda düzenlemeler geliştirmektir. Mevcut yasalar düzgün uygulanırsa, böyle bir taslağa ihtiyaç yok” diye konuştu.
-"TASARI ESNAFI KORUMUYOR"-
Tasarının, esnafı korumaktan uzak olduğunu belirten Nane, “Gelenekselin gelişimini destekliyor gibi görünen bu tasarı, gelişmiş olan perakendenin gelişimini de engellemektedir” dedi.
Kendilerinin esnaf ve sanatkarların desteklenmesi için de destek vermekten kaçınmayacaklarını vurgulayan Nane, “Esnaf sanatkar kesinlikle desteklenmelidir. Biz, bun sağlamak için her türlü bilgi birikimimizi paylaşmaya hazırız. Bunun için dernek bünyemizdeki eğitmenler sayesinde esnaf ile satış servis şartları, hizet etme standartları, vitrin düzenlemesi, mağaza yerleşim planı, ürün sergilenmesi, ürün karması yapılması gibi birçok ana başlık altında eğitimler vererek, alt yapı oluşturması anlamında bir tuğla koymaya hazırız. Biz ne kadar çok tuğla koymaya çalışırsak, seçim propagandası uğruna bizim koyduğumuz tuğlalar aşağıdan çekilerek yıkılması sağlanıyor” dedi.ANKA